Leestijd: 12 minuten
Je ademt waarschijnlijk vaker door je mond dan je denkt.
Misschien zit je achter je computer met je mond iets open. Je kijkt televisie of ligt in bed en merkt ineens dat je door je mond ademt.
Dat lijkt onschuldig.
Maar je neus is er niet voor niets.
Je neus is de natuurlijke route voor ademhaling in rust. De lucht wordt er gefilterd, verwarmd en bevochtigd. Ook speelt neusademhaling een rol bij de beschikbaarheid van stikstofmonoxide (NO) in de luchtwegen.
Toch zijn veel mensen gewend geraakt aan mondademhaling.
En daarmee begint voor mij een veel interessanter verhaal:
Waarom adem je zoals je ademt?
Want je ademhaling vertelt niet alleen iets over je luchtwegen. Ze vertelt ook iets over spanning, gewoonte, verwachting en hoe je lichaam heeft leren reageren.
De neus is gemaakt om door te ademen
In rust is neusademhaling de natuurlijke voorkeursroute. Tijdens intensieve inspanning kan je lichaam tijdelijk meer lucht nodig hebben en kan mondademhaling een normale aanvulling zijn.
Toch kan een tijdelijk patroon van mondademhaling gemakkelijk een gewoonte worden.
Een verkoudheid, allergie of verstopte neus kan bijvoorbeeld het begin zijn. Je ademt tijdelijk door je mond en daarna blijft dat patroon bestaan.
Maar er kan ook een andere beweging ontstaan:
mondademhaling → minder neusademhaling → neus voelt minder vrij → opnieuw mondademhaling.
Je denkt vervolgens:
Mijn neus zit dicht, dus ik kan niet door mijn neus ademen.
Maar klopt dat eigenlijk?
De kip of het ei?
Misschien is dat wel de interessantste vraag.
Wat was er eerst: de klacht of het ademhalingspatroon?
Je kunt natuurlijk een lichamelijke beperking hebben waardoor neusademhaling moeilijker wordt. Denk aan allergieën, ontstekingen of een afwijkend neustussenschot.
Maar een lichamelijke afwijking betekent niet automatisch dat je neusademhaling onvoldoende is.
Wanneer je bijvoorbeeld te horen krijgt:
Je neustussenschot staat scheef.
kan je mind daar gemakkelijk van maken:
Er is niet genoeg ruimte.
Ik krijg niet genoeg lucht.
Ik moet mijn mond erbij gebruiken.
En vervolgens ga je misschien groter en vaker ademen.
Ik heb in mijn eigen werk cliënten meegemaakt die ervan overtuigd waren dat ze onvoldoende door hun neus konden ademen. Door rustig te onderzoeken wat er daadwerkelijk mogelijk was, ontdekten ze soms dat neusademhaling wél lukte.
De angst nam af.
Het vertrouwen groeide.
En vervolgens werd het gemakkelijker om rustiger te ademen.
Eerst ervaren wat er mogelijk is, daarna pas concluderen wat er niet mogelijk is.
Dat is voor mij een belangrijk uitgangspunt in ademcoaching én in mijn TMS-coaching.
Niet een lichamelijke bevinding ontkennen, maar onderzoeken welke rol overtuigingen, verwachtingen, spanning en automatische reacties daarnaast kunnen spelen.
Als spanning je ademhaling overneemt
Wanneer je gespannen bent, verandert vaak ook je ademhaling.
Je gaat sneller of groter ademen. Je opent je mond. Je probeert meer lucht binnen te krijgen.
Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan:
spanning → groter ademen → gevoel van luchttekort → mond openen → nog meer aandacht voor de ademhaling.
In mijn ademtesten zie ik regelmatig dat mensen ergens bang zijn dat er niet genoeg lucht binnenkomt.
Maar wat als je niet méér lucht nodig hebt?
Wat als je eerst moet leren vertrouwen op een rustigere ademhaling?
Dat is een belangrijke eyeopener van ademcoaching.
Niet harder ademen.
Niet méér doen.
Eerst onderzoeken wat er gebeurt wanneer je minder doet.
De Buteyko-benadering
De Russische arts Konstantin Buteyko ontwikkelde in de jaren vijftig een ademhalingsbenadering waarin rustiger, lichter en door de neus ademen centraal staat.
Zijn uitgangspunt was opvallend:
Wat als je niet te weinig, maar juist te veel ademt?
Wanneer je denkt dat je lucht tekortkomt, is je eerste reactie vaak om dieper te ademen.
Buteyko draaide die beweging om.
Niet automatisch méér lucht halen, maar onderzoeken hoe groot en hoe snel je ademt.
Dat sluit aan bij wat ik zelf interessant vind:
Hoe adem je nu?
Hoe groot is je ademhaling?
Hoe snel?
Door je neus of door je mond?
En vooral:
Wat dénk je dat je nodig hebt?
Daar komen ademhaling en bewustwording samen.
Wat gebeurt er wanneer je door je neus ademt?
Je neus heeft verschillende functies die je grotendeels overslaat wanneer je voornamelijk door je mond ademt.
De lucht wordt gefilterd, verwarmd en bevochtigd.
Daarnaast produceren je neus en neusbijholten stikstofmonoxide (NO). Bij neusademhaling komt dit NO met de ingeademde lucht mee de luchtwegen in. NO speelt onder andere een rol bij vaatverwijding, de regulatie van de luchtwegen en lokale afweer.
En je neus is geen statische buis.
De doorgankelijkheid wordt mede bepaald door het vaatrijke, deels erectiele weefsel van de neusschelpen en de neuswand. Dit weefsel kan in omvang veranderen en daarmee invloed hebben op de beschikbare ruimte en luchtweerstand.
Je neus is dus een actief onderdeel van je ademhalingssysteem.
Dat verklaart ook waarom de ervaring van neusdoorgankelijkheid kan veranderen.
Je hoeft dus niet automatisch te concluderen:
Mijn neus zit dicht, dus neusademhaling kan niet.
Soms is er een duidelijke obstructie. Soms speelt er veel meer mee.
Je neus hoeft niet perfect open te zijn
Veel mensen denken dat beide neusgaten volledig vrij moeten zijn om goed door de neus te kunnen ademen.
Dat is niet zo.
De doorgankelijkheid van je neus verandert bovendien gedurende de dag. Links en rechts kunnen verschillen en het slijmvlies reageert op verschillende omstandigheden.
De interessante vraag is daarom:
Hoeveel ruimte is er wél?
Niet forceren.
Niet vechten tegen weerstand.
Gewoon ervaren wat er mogelijk is.
Een eenvoudige test
Wil je zelf ervaren dat je neusdoorgankelijkheid kan veranderen?
Probeer dit eens wanneer je verkouden bent en je neus duidelijk verstopt voelt.
Knijp je neus zachtjes dicht en adem rustig uit. Beweeg daarna een paar keer je hoofd rustig op en neer. Aan het einde van je uitademing laat je je neus los en probeer je rustig door je neus in te ademen.
Vaak merk je direct dat je neus minder verstopt aanvoelt.
Niet omdat je verkoudheid ineens verdwenen is.
Maar omdat je neus geen statisch buisje is. De doorgankelijkheid kan veranderen door onder andere de vaatvulling van het weefsel in je neus.
Je kunt het zelf ervaren.
Neusademhaling trainen
Je hoeft neusademhaling niet te trainen door dieper te gaan ademen.
Juist niet.
Ga rustig zitten. Laat je mond zachtjes gesloten zijn en adem rustig door je neus.
Observeer.
Hoe klinkt je ademhaling?
Hoe voelt de luchtstroom?
Wat gebeurt er in je gezicht, kaak, borst en buik?
En wanneer je merkt dat je méér lucht wilt:
kun je dan eerst niets doen?
Niet vasthouden.
Niet forceren.
Alleen de ademhaling kleiner en rustiger laten worden.
Word je duizelig, benauwd of ongemakkelijk, stop dan met de oefening en adem op je eigen manier verder.
Het doel is niet om jezelf te bewijzen dat je door je neus kúnt ademen.
Het doel is ontdekken wat jouw ademhaling nodig heeft om rustiger te worden.
Neusademhaling tijdens de slaap
Ook tijdens je slaap kan je ademhalingspatroon zich voortzetten.
Wanneer je gewend bent om met je mond open te slapen, kan tijdelijk gebruik van een speciale mondpleister voor sommige mensen helpen om een gesloten mond en neusademhaling te ondersteunen.
Het uitgangspunt is eenvoudig:
overdag oefenen, ’s nachts het nieuwe patroon ondersteunen.
Wanneer je neusademhaling onvoldoende is of je regelmatig naar adem hapt, moet eerst worden onderzocht wat er speelt.
Maar wanneer neusademhaling goed mogelijk is, kan tijdelijk gebruik helpen om een ander patroon vertrouwd te maken.
Ook hier speelt vertrouwen een grote rol.
Je lichaam kan immers leren.
Ademhaling is meer dan ademhaling
Hier komt voor mij de kern van mijn werk.
Ik kijk niet alleen naar de kwaliteit van je ademhaling.
Ik kijk naar waarom je ademt zoals je ademt.
Misschien adem je groot omdat je gespannen bent.
Misschien omdat je bang bent dat je niet genoeg lucht krijgt.
Misschien omdat je ooit hebt gehoord dat je neus niet goed functioneert.
Misschien omdat je lichaam heeft geleerd voortdurend alert te zijn.
En misschien is het allang een automatisch patroon geworden.
Dan is alleen een ademhalingsoefening niet genoeg.
Dan wil ik weten wat er onder die ademhaling ligt.
Welke overtuiging?
Welke verwachting?
Welke spanning?
Welke automatische reactie?
Daar begint voor mij echte ademcoaching.
Ademhaling en TMS
Dit is ook waarom neusademhaling zo mooi aansluit bij mijn TMS-coaching.
Bij TMS kijk je niet alleen naar de lichamelijke klacht, maar ook naar de manier waarop spanning, overtuigingen en verwachtingen het klachtenpatroon kunnen beïnvloeden.
Hetzelfde kan bij ademhaling spelen.
Je krijgt te horen dat je neus scheef staat.
Je denkt dat je daardoor niet genoeg lucht krijgt.
Je gaat anders ademen.
Je raakt gespannen.
Je voelt meer behoefte aan lucht.
Je gaat nog meer door je mond ademen.
En uiteindelijk voelt dat patroon als een lichamelijk feit.
Terwijl er ondertussen ook een overtuiging en een automatische reactie zijn ontstaan.
Niet:
Het zit tussen je oren.
Maar:
Wat gebeurt er wanneer je onderzoekt wat je lichaam doet, wat je denkt, wat je verwacht en hoe die dingen elkaar beïnvloeden?
Daar ontstaat ruimte.
Van ademhaling naar autonomie
Mijn doel is niet dat je afhankelijk blijft van mijn begeleiding.
Mijn doel is dat je jezelf steeds beter leert begrijpen en uiteindelijk zelf weet wat je kunt doen.
Daarom beginnen we niet met een eindeloze lijst ademhalingsoefeningen.
We beginnen met onderzoeken.
Hoe adem je?
Wat gebeurt er bij spanning?
Wat geloof je over je ademhaling?
Welke patronen zijn ontstaan?
En wat gebeurt er wanneer je iets verandert?
Wanneer je dat zelf leert herkennen, wordt ademhaling iets waar je zelfstandig mee kunt werken.
Niet alleen wanneer je klachten hebt.
Maar juist eerder.
Je leert jezelf kennen voordat je lichaam steeds harder hoeft te roepen.
Dat is voor mij de kracht van ademcoaching.
Neusademhaling: eerst ervaren, dan verbeteren
Je hoeft je neusademhaling niet perfect te maken.
Het belangrijkste is dat je je bewust wordt van je eigen patroon.
Hoe adem je in rust?
Wanneer gaat je mond open?
Wanneer voelt je neus verstopt?
Wat gebeurt er wanneer je rustig blijft ademen?
En wat verandert er wanneer je niet meteen ingrijpt, maar je ademhaling eerst de kans geeft om zich aan te passen?
Daar begint voor mij een gezonde relatie met ademhaling:
niet controleren, maar voelen, onderzoeken en ontdekken wat jouw lichaam je vertelt.
Veelgestelde vragen over neusademhaling
Waarom is neusademhaling beter dan mondademhaling?
Neusademhaling heeft in rust verschillende fysiologische voordelen. De neus filtert, verwarmt en bevochtigt de lucht en draagt bij aan de beschikbaarheid van stikstofmonoxide in de luchtwegen.
Is mondademhaling normaal?
Nee, niet in rust. Je neus is de natuurlijke route voor ademhaling; je mond is in de eerste plaats bedoeld voor eten, drinken en spreken. Adem je in rust door je mond, dan kan er iets zijn waardoor neusademhaling moeilijker is of ben je eraan gewend geraakt.
Kan ik neusademhaling trainen?
Ja. Je kunt jezelf opnieuw vertrouwd maken met rustig ademen door je neus. Begin ontspannen en forceer niets. Het gaat niet om zo lang mogelijk door je neus blijven ademen, maar om bewuster worden van je eigen ademhalingspatroon en onderzoeken wat voor jou mogelijk is.
Waarom voelt mijn neus soms verstopt terwijl ik wel kan ademen?
De doorgankelijkheid van je neus is niet constant. Het slijmvlies en de neusschelpen kunnen in omvang veranderen. Ook spanning, je ademhalingspatroon en de manier waarop je met een gevoel van weerstand omgaat, kunnen invloed hebben op hoe vrij je neus aanvoelt.
Kan ik neusademhaling trainen?
Ja. Begin rustig en zonder te forceren. Door regelmatig bewust door je neus te ademen, kun je leren herkennen hoe jouw ademhaling reageert en een rustiger neusademhalingspatroon vertrouwd maken.
Wat als ik een scheef neustussenschot heb?
Een scheef neustussenschot kan de luchtstroom beperken, maar betekent niet automatisch dat neusademhaling onvoldoende is. Het is interessant om eerst te onderzoeken hoeveel ruimte er daadwerkelijk is en hoe je ademhaling daarop reageert.
Kan neusademhaling helpen bij slapen?
Een rustig neusademhalingspatroon is relavant voor beter slapen. Je kunt tijdelijk een mondpleister gebruiken om een gesloten mond te ondersteunen.
Meer lezen over ademhaling en lichaamsbewustzijn
Wil je verder ontdekken wat je ademhaling je kan vertellen en hoe adem, lichaam en bewustzijn met elkaar samenhangen?
📖 Adem
Ontdek hoe je ademhaling onderdeel is van je dagelijkse functioneren en hoe je bewuster kunt leren ademen.
📖 Lichaamsbewustzijn
Leer eerder opmerken wat er in je lichaam gebeurt en welke informatie je lichamelijke signalen je geven.
📖 Stress
Ontdek wat stress met je ademhaling en lichaam kan doen en waarom eerder herkennen belangrijk is.
📖 Ontspandinsdag
Iedere dinsdagavond van november tot en met maart een online moment om te vertragen, ongeveer een kwartier bewust te ademen en af te sluiten met meditatie.
📖 Gezond Ademen | Online ademcursus
Een intensief 3-maanden traject met persoonlijke begeleiding, drie 1-op-1 sessies en een dagelijks oefenprogramma, geïnspireerd op onder andere de Buteyko-ademtechniek.
📖 BodyMind
Lees hoe lichaam, ademhaling, denken, voelen en bewustwording binnen mijn BodyMind-werk met elkaar samenkomen.
Wil je ontdekken wat jouw ademhaling je vertelt?
Misschien herken je jezelf in wat je hierboven hebt gelezen.
Je ademt door je mond zonder dat je het doorhebt.
Je hebt regelmatig het gevoel dat je niet genoeg lucht krijgt.
Je merkt dat je bij spanning groter gaat ademen.
Of je weet rationeel dat je rustiger zou kunnen ademen, maar op het moment zelf schiet je toch weer in je oude reflex.
Daar wordt het interessant.
Want mijn werk gaat niet alleen over het verbeteren van je ademhaling.
Het gaat over ontdekken wat er gebeurt op het moment dat je iets ervaart wat je spannend, ongemakkelijk of bedreigend vindt.
Kun je blijven?
Kun je voelen wat er gebeurt zonder het meteen te willen oplossen?
Kun je merken dat je lichaam zegt meer lucht, terwijl je misschien eerst iets anders nodig hebt?
En wat gebeurt er wanneer je één moment langer blijft voordat je automatisch reageert?
Daar ontstaat keuze.
Dat is de kern van mijn BodyMind coaching.
Ik help je niet om jezelf voortdurend te controleren. Ik leer je juist om jezelf beter waar te nemen, zodat je steeds eerder herkent wat er gebeurt en steeds autonomer kunt kiezen wat je ermee doet.
Van reflex naar bewustzijn.
Van bewustzijn naar keuze.
Van keuze naar verandering.
Wil je onderzoeken wat jouw ademhaling, lichaam en patronen jou vertellen?
