Van label naar gevoel: wat gebeurt er werkelijk in jou?

Leestijd: 8 minuten

We weten steeds meer over onszelf.

Met een paar zoekopdrachten vinden we woorden voor wat we ervaren. We herkennen onszelf in podcasts, boeken, social media en psychologische termen.

“Ik ben een pleaser.”

“Ik heb controle nodig.”

“Ik ben hoogsensitief.”

“Dit is mijn trauma.”

Zo’n label kan opluchten. Eindelijk lijkt er een verklaring te zijn voor wat je doet of voelt.

Maar een label is nog geen zelfkennis.

Het vertelt je hoe je jouw ervaring benoemt. Niet noodzakelijk wat er werkelijk in jou gebeurt.

En precies daar begint de interessante beweging:

van label naar gevoel.

Een label geeft een verklaring. Voelen opent een onderzoek.

Wanneer je zegt:

“Ik ben een pleaser.”

lijkt er weinig meer te onderzoeken.

Je hebt jezelf immers al verklaard.

Maar wat gebeurt er als je de conclusie even loslaat?

Wat gebeurt er in mij vlak voordat ik ja zeg terwijl ik nee bedoel?

Misschien voel je spanning in je buik.

Misschien schiet je adem omhoog.

Misschien komt er direct een gedachte:

Straks vindt die ander mij lastig.

Of je voelt helemaal niets en merkt alleen dat je al “ja” hebt gezegd voordat je er bewust over hebt nagedacht.

Dáár begint zelfonderzoek.

Niet bij het label pleaser, maar bij de ervaring die eraan voorafgaat.

Van “ik ben zo” naar “ik merk dit in mezelf”

Een label kan ongemerkt onderdeel worden van je identiteit.

“Ik ben nu eenmaal gevoelig.”

“Ik ben gewoon een controlefreak.”

“Ik ben een people pleaser.”

“Ik heb dit door mijn trauma.”

Maar zodra een label een identiteit wordt, kijk je niet meer zo gemakkelijk naar wat er daadwerkelijk gebeurt.

Dan wordt:

“Ik ben zo.”

in plaats van:

“Ik merk dat dit in mij gebeurt.”

Dat lijkt misschien een klein verschil.

Het is een enorme verschuiving.

Want wat je bent, lijkt vast te staan.

Wat je waarneemt, kun je onderzoeken.

Vier voorbeelden: van label naar gevoel

Label: “Ik ben een pleaser.”

Het label vertelt je iets over je gedrag.

Maar het interessante moment zit ervoor.

Onderzoek:
Wat gebeurt er in mij vlak voordat ik ja zeg terwijl ik nee bedoel?

Voel ik spanning?

Ben ik bang voor afwijzing?

Wil ik ongemak voorkomen?

Voel ik de behoefte om de ander tevreden te houden?

Of merk ik dat ik mezelf simpelweg niet meer voel zodra de ander iets van mij vraagt?

Het gaat dan niet meer om de vraag:

“Hoe kom ik van mijn pleasegedrag af?”

Maar:

“Wat gebeurt er met mij wanneer ik mijn eigen grens voel?”

Dat is een veel interessantere vraag.

Label: “Ik heb controle nodig.”

Ook hier lijkt het label een verklaring te geven.

Maar wat gebeurt er wanneer je de controle daadwerkelijk niet hebt?

Onderzoek:
Wat voel ik wanneer ik niet weet wat er gaat gebeuren?

Wordt je lichaam gespannen?

Ga je scenario’s bedenken?

Wil je alvast oplossingen zoeken?

Word je onrustig?

Of probeer je alles zo goed mogelijk te organiseren zodat je die onzekerheid niet hoeft te voelen?

Dan gaat het misschien helemaal niet over “controle” als karaktereigenschap.

Misschien gaat het over wat er gebeurt wanneer je niet weet wat er komt.

En dat is iets anders om te onderzoeken.

Label: “Ik ben hoogsensitief.”

Een label kan helpen om bepaalde ervaringen te herkennen.

Maar het kan ook het einde van het onderzoek worden.

Onderzoek:
Wat gebeurt er in mijn lichaam wanneer prikkels oplopen?

Wanneer merk je het voor het eerst?

Wat gebeurt er met je adem?

Trek je je terug?

Span je je aan?

Word je sneller?

Verlies je contact met je lichaam?

Of merk je pas dat het te veel is wanneer je al over je grens heen bent?

Door zo te onderzoeken ontstaat informatie die het label je nooit kan geven.

Je ontdekt niet alleen dat je veel prikkels ervaart, maar vooral hoe jij daarop reageert.

Label: “Dit is mijn trauma.”

Ook hier kan het label een belangrijke betekenis hebben.

Maar het zegt nog niet wat er nu gebeurt.

Onderzoek:
Wat gebeurt er nu, in dit moment, wanneer iets mij raakt?

Waar voel je het?

Wat verandert er in je adem?

Wat is je eerste impuls?

Wil je weg?

Wil je vechten?

Wil je jezelf klein maken?

Wil je uitleggen?

Wil je controleren?

Of merk je juist dat je niets meer voelt?

Het verleden kan belangrijk zijn.

Maar je hoeft niet altijd eerst het hele verleden te reconstrueren om te kunnen onderzoeken wat er vandaag in jou gebeurt.

Soms begint zelfkennis juist bij dat ene moment waarop je merkt:

dit gebeurt nu in mij.

Onder gedrag zit een ervaring

We zijn gewend om gedrag te benoemen.

Pleasen.

Controleren.

Vermijden.

Aanpassen.

Terugtrekken.

Overreageren.

Maar gedrag ontstaat niet zomaar.

Er zit iets onder.

Een lichamelijke sensatie.

Een emotie.

Een impuls.

Een verwachting.

Een overtuiging.

En vaak gebeurt dat allemaal sneller dan je bewust kunt nadenken.

Daarom kun je achteraf perfect begrijpen waarom je iets hebt gedaan en het de volgende keer tóch opnieuw doen.

Je analyse komt dan pas ná de reactie.

De interessante informatie zit juist in het moment ervoor.

Voelen is niet hetzelfde als doorvoelen

Het verschil tussen voelen en doorvoelen zit in de diepte en de actie die je onderneemt: voelen is het opmerken van een emotie, terwijl doorvoelen betekent dat je de emotie volledig toelaat tot de golf voorbij is, zodat je het kunt verwerken.

Het gaat om leren opmerken:

Wat gebeurt er nu?

Waar reageert mijn lichaam op?

Wat verandert er in mijn adem?

Welke impuls komt als eerste?

Welke gedachte volgt?

Wat wil ik onmiddellijk doen?

En wat gebeurt er als ik daar heel even niets mee doe?

Daar ontstaat ruimte tussen wat je ervaart en wat je automatisch doet.

Het bekende verhaal is niet het hele verhaal

We vertellen onszelf voortdurend verhalen over wie we zijn.

Dat is menselijk.

Je hebt ervaringen gehad en daar betekenis aan gegeven. Vervolgens ontstaat een beeld van jezelf:

zo ben ik.

dit kan ik niet.

dit heb ik nodig.

zo reageer ik nu eenmaal.

Maar jouw verhaal is een interpretatie.

Niet noodzakelijk de volledige waarheid.

Wanneer je bereid bent om opnieuw te kijken, kan er iets anders zichtbaar worden.

Niet omdat je oude verhaal fout is.

Maar omdat het misschien niet het enige perspectief is.

Archetypen kunnen een ander perspectief openen

Dat is ook waarom ik in mijn coaching werk met archetypen.

Een archetype geeft je niet het antwoord op wie je bent.

Het werkt als een spiegel.

Een beeld of symbool kan iets oproepen wat je met een directe vraag misschien niet zou vertellen.

Je kunt weerstand voelen.

Herkenning.

Irritatie.

Aantrekking.

Afstand.

En juist die reactie kan interessant zijn.

Want wanneer je niet rechtstreeks over jezelf hoeft te vertellen, ontstaat er ruimte om jezelf op een andere manier waar te nemen.

Wat zegt jouw reactie?

Welke overtuiging wordt zichtbaar?

Welke waarde blijkt belangrijk?

Welk gedrag wordt ineens begrijpelijk vanuit een ander perspectief?

Zo ontstaat geen nieuw label.

Er ontstaat nieuw inzicht.

Van kennis over jezelf naar kennis vanuit jezelf

We zijn gewend om kennis van buitenaf te verzamelen.

Een boek vertelt je wat een patroon betekent.

Een podcast legt uit waarom je reageert zoals je reageert.

Een test vertelt je welk type je bent.

Een label geeft woorden aan je ervaring.

Allemaal kunnen ze waardevol zijn.

Maar er is een andere vorm van kennis.

De kennis die ontstaat wanneer je jezelf daadwerkelijk onderzoekt.

Wanneer je voelt wat er gebeurt.

Wanneer je je eigen reacties leert herkennen.

Wanneer je bereid bent om niet onmiddellijk vast te houden aan de eerste verklaring.

Dat is geen kennis die je ergens kunt downloaden.

Die ontstaat in de ontmoeting met jezelf.

Van label naar gevoel

De beweging is uiteindelijk heel eenvoudig:

Niet:

“Ik ben een pleaser.”

Maar:

“Ik merk dat ik mezelf aanpas wanneer ik spanning voel bij de mogelijkheid dat iemand teleurgesteld raakt.”

Niet:

“Ik heb controle nodig.”

Maar:

“Ik merk hoeveel spanning onzekerheid bij mij oproept.”

Niet:

“Ik ben hoogsensitief.”

Maar:

“Ik merk wat er in mijn lichaam gebeurt wanneer prikkels zich opstapelen.”

Niet alleen:

“Dit is mijn trauma.”

Maar:

“Ik merk wat er nu in mij gebeurt wanneer iets mij raakt.”

Dat is de verschuiving.

Van identiteit naar ervaring.

Van verklaring naar onderzoek.

Van label naar gevoel.

Tot slot

Een label hoeft niet weg.

Het kan een begin zijn.

Maar laat het niet het einde van je onderzoek worden.

Want zodra je denkt dat je jezelf hebt verklaard, kan de nieuwsgierigheid stoppen.

En juist daar ligt misschien nog iets te ontdekken.

Niet: wie ben ik volgens dit label?

Maar:

Wat gebeurt er werkelijk in mij wanneer het erop aankomt?

Dat is waar zelfkennis interessanter wordt.

Niet door nog meer over jezelf te leren.

Maar door van label naar gevoel te bewegen en jezelf daadwerkelijk te leren waarnemen.

Veelgestelde vragen over van label naar gevoel

Meer lezen over van label naar gevoel

📖 Zelfreflectie wanneer nadenken over jezelf niet meer genoeg is.

📖 Coaching voor snelle denkers wanneer je hoofd sneller gaat dan je kunt voelen.

📖 B-Life methodiek mijn manier van werken met verschillende lagen van bewustwording en zelfonderzoek.

📖 Het levenspad ontdek hoe met mijn tool thema’s, patronen en keuzes zichtbaar worden op jouw persoonlijke levenspad.

📖 Trauma retraite wanneer je merkt dat bepaalde patronen dieper liggen en je op een andere manier naar jezelf wilt leren kijken.

📖 BodyMind coaching lees meer over mijn manier van werken waarin lichaam, voelen en bewustwording samenkomen.

Wil je verder kijken dan je bekende verhaal?

Misschien herken je jezelf in een label.

Of misschien ben je juist nieuwsgierig naar wat eronder ligt.

In mijn individuele coaching onderzoeken we niet alleen wat je over jezelf denkt te weten, maar juist wat er zichtbaar wordt wanneer je anders gaat kijken, voelen en ervaren.

Geen nieuw label.

Wel ruimte om van label naar gevoel te bewegen en jezelf vanuit een ander perspectief te leren kennen