Kunnen rugpijn en emoties met elkaar te maken hebben?
Dat is een vraag die ik mezelf lange tijd niet zo concreet stelde.
Ik had rugpijn.
Dus ik keek naar mijn rug.
Naar mijn houding. Naar mijn spieren. Naar mijn beweging. Naar wat ik fysiek anders kon doen.
Maar hoe langer ik ermee bezig was, hoe interessanter een andere vraag werd:
Wat speelde er eigenlijk in mijn leven op de momenten waarop mijn rug opspeelde?
In mijn eigen proces waren er periodes waarin veel tegelijk veranderde. Mijn lichaam veranderde. Mijn zoon ging naar het buitenland. Mijn bedrijf was in beweging. Ik was bezig met loslaten, veranderen en opnieuw bepalen wat voor mij belangrijk was.
Ik zeg daarmee niet dat één van die gebeurtenissen mijn rugpijn veroorzaakte.
Maar ik merkte wel dat mijn lichamelijke klachten niet losstonden van hoe ik in het leven stond.
En juist dat vind ik interessant.
Want lichaam en emoties bestaan niet in twee volledig gescheiden werelden.
Rugpijn en emoties: wat is de verbinding?
Wanneer je langere tijd spanning ervaart, kan dat invloed hebben op je lichaam.
Je spieren kunnen meer aangespannen zijn. Je ademhaling kan veranderen. Je kunt minder vrij bewegen. Je kunt slechter slapen of voortdurend alert blijven.
En andersom kan pijn ook invloed hebben op hoe je je voelt.
Je wordt voorzichtiger.
Je maakt je zorgen.
Je gaat bepaalde bewegingen vermijden.
Je vraagt je af of je iets beschadigt.
Zo kunnen pijn, spanning, emoties en angst elkaar beïnvloeden.
Dat betekent niet dat rugpijn “tussen je oren zit”.
En ook niet dat iedere rugklacht een emotionele oorzaak heeft.
Maar het betekent wel dat het interessant kan zijn om verder te kijken dan alleen de plek waar de pijn zit.
Wat gebeurt er in je lichaam én in je leven?
Mijn eigen ervaring met rugpijn
Er waren periodes waarin mijn rug me letterlijk tot stilstand bracht.
En natuurlijk wilde ik in eerste instantie weten wat er lichamelijk aan de hand was.
Maar toen ik meer ging onderzoeken, ontdekte ik dat er ook andere vragen waren die ik mezelf kon stellen.
Waar stond ik voortdurend “aan”?
Waarom vond ik het zo moeilijk om nee te zeggen?
Waarom legde ik de lat steeds zo hoog?
Hoeveel verantwoordelijkheid droeg ik?
En hoeveel ruimte gaf ik mezelf eigenlijk om te voelen wat er speelde?
Die vragen maakten mijn rugpijn niet ineens ongedaan.
Maar ze veranderden wel mijn manier van kijken.
Ik ging mijn lichaam niet meer alleen zien als iets dat gerepareerd moest worden.
Mijn lichaam werd ook een ingang naar bewustwording.
Is rugpijn een signaal van je emoties?
Dat kan soms een interessante manier zijn om naar je klachten te kijken, maar ik zou voorzichtig zijn met het letterlijk vertalen van een lichaamsgebied naar één specifieke emotie.
Je lage rug betekent niet automatisch dat je “te veel draagt”.
Pijn rond je bekken betekent niet automatisch dat je moeite hebt met loslaten.
En spanning in je psoas betekent niet automatisch dat je bang bent.
Je lichaam werkt niet met een vast woordenboek waarin iedere klacht één emotionele betekenis heeft.
Wat je wél kunt onderzoeken, is wat jouw lichaam doet in bepaalde situaties.
Wanneer neemt de spanning toe?
Wanneer wordt de pijn erger?
Wat gebeurt er wanneer je onder druk staat?
Wat merk je wanneer je boos, verdrietig of onzeker bent?
En wat gebeurt er wanneer je juist ontspant, beweegt of je aandacht ergens anders op richt?
Daar kunnen interessante verbanden zichtbaar worden.
De rol van stress en spanning
Stress is niet alleen iets wat in je hoofd gebeurt.
Wanneer je stress ervaart, reageert je hele lichaam.
Je hartslag, ademhaling, spierspanning, aandacht en alertheid kunnen veranderen. Dat is een normale lichamelijke reactie.
Wanneer spanning langere tijd aanhoudt, kan het moeilijker worden om werkelijk te ontspannen.
Je lichaam blijft als het ware voorbereid op wat er kan komen.
Wanneer daar ook pijn bij ontstaat, kan een zichzelf versterkende cirkel ontstaan:
pijn → zorgen → meer alertheid → meer spanning → opnieuw pijn.
Dat betekent niet dat stress de enige oorzaak van je rugpijn is.
Maar het kan wel één van de factoren zijn die invloed hebben op hoe je pijn ervaart en ermee omgaat.
Rugpijn en emoties: kijk niet alleen naar de klacht
Misschien is dit wel de belangrijkste verschuiving.
Niet alleen:
“Hoe krijg ik mijn rugpijn weg?”
Maar ook:
“Wat gebeurt er allemaal wanneer ik pijn heb?”
Ga ik mezelf beschermen?
Word ik bang?
Stop ik met bewegen?
Ga ik mijn lichaam voortdurend controleren?
Word ik boos omdat mijn lichaam me in de steek laat?
Of ga ik juist nog harder mijn best doen om alles onder controle te houden?
Daar zit informatie.
Niet noodzakelijk over één verborgen oorzaak, maar over hoe jij met je lichaam en je klachten omgaat.
Rugpijn en emoties vanuit het TMS-perspectief
Ook binnen de TMS-benadering wordt gekeken naar de mogelijke wisselwerking tussen lichamelijke pijn, spanning, emoties en psychologische factoren.
TMS is geen verklaring voor iedere vorm van rugpijn en lichamelijke klachten moeten serieus worden genomen.
Maar voor sommige mensen kan deze manier van kijken een nieuw perspectief bieden.
Niet:
“Er is niets lichamelijks aan de hand.”
Maar:
“Welke andere factoren kunnen naast het lichamelijke een rol spelen?”
Dat was voor mij een belangrijke vraag.
En precies daar kwam ik ook uit bij mijn eigen patronen.
Wat wil je lichaam je werkelijk vertellen?
Ik gebruik liever niet de gedachte dat je lichaam een verborgen boodschap heeft die ik voor je kan vertalen.
Dat zou betekenen dat iemand anders kan bepalen wat jouw rugpijn betekent.
Zo werk ik niet.
Ik ben veel nieuwsgieriger naar wat jij zelf ontdekt wanneer je aandachtig naar je lichaam leert luisteren.
Wat merk je?
Wat verandert er?
Waar houd je spanning vast?
Wat gebeurt er wanneer je een grens stelt?
Wat gebeurt er wanneer je stopt met doorgaan?
En wat gebeurt er wanneer je jezelf iets meer ruimte geeft?
Je lichaam geeft informatie. Jij mag onderzoeken wat die informatie voor jou betekent.
Van rugpijn naar bewustwording
Dat is uiteindelijk waar mijn BodyMind-werk over gaat.
Niet iedere lichamelijke klacht psychologisch verklaren.
Niet je lichaam negeren.
En ook niet eindeloos analyseren.
Maar leren kijken naar het geheel.
Je lichaam.
Je gedachten.
Je emoties.
Je gedrag.
Je omgeving.
En de manier waarop al deze factoren elkaar beïnvloeden.
Van alleen de klacht bekijken naar nieuwsgierig worden naar het hele systeem.
Dat kan je helpen om eerder signalen te herkennen, andere keuzes te maken en opnieuw vertrouwen te ontwikkelen in je lichaam.
Niet omdat je lichaam altijd doet wat jij wilt.
Maar omdat je leert luisteren naar wat er werkelijk gebeurt.
Wat kun je zelf onderzoeken?
Wanneer je merkt dat rugpijn en spanning regelmatig samengaan, kun je eens een paar weken observeren zonder direct conclusies te trekken.
Noteer bijvoorbeeld:
- Wanneer ontstaat of verergert de pijn?
- Hoe was je stressniveau die dag?
- Hoeveel heb je geslapen?
- Was je veel aan het zorgen, regelen of presteren?
- Heb je voldoende bewogen?
- Welke emoties waren aanwezig?
- Waar was je bang voor?
- Wat deed je vervolgens met je lichaam?
Niet om te bewijzen dat je pijn “emotioneel” is.
Maar om patronen zichtbaar te maken.
Want soms ontdek je pas door langere tijd te observeren dat bepaalde situaties steeds opnieuw samengaan met meer spanning of pijn.
Rugpijn hoeft niet het einde van je bewegingsvrijheid te zijn
Wanneer je pijn hebt, is het begrijpelijk dat je voorzichtig wordt.
Maar angst voor beweging kan je wereld uiteindelijk steeds kleiner maken.
Welke bewegingen je wel of niet kunt en wat verstandig is, hangt natuurlijk af van je persoonlijke situatie en eventuele lichamelijke diagnose.
Maar binnen mijn werk vind ik het belangrijk om opnieuw te onderzoeken:
Wat kan mijn lichaam eigenlijk wél?
Waar zit ruimte?
Wat voelt veilig?
Wat kan ik stap voor stap weer ervaren?
Daarbij gaat het niet om jezelf door pijn heen duwen.
Het gaat om opnieuw leren afstemmen.
Rugpijn en emoties: mijn belangrijkste inzicht
Mijn eigen rug heeft me uiteindelijk iets anders geleerd dan alleen hoe ik met rugpijn moest omgaan.
Ik leerde mezelf beter observeren.
Ik ontdekte hoe sterk mijn neiging tot doorgaan was.
Hoe moeilijk ik nee vond.
Hoeveel ik probeerde te controleren.
En hoeveel ruimte er ontstond wanneer ik daar anders mee omging.
Ik zie mijn rug daarom niet als een soort orakel dat mij vertelt wat ik moet veranderen.
Maar mijn lichaam werd wel een belangrijke ingang naar bewustwording.
Niet: wat is er mis met mij?
Maar:
wat gebeurt er in mij?
En wat kan ik vanaf daar anders kiezen?
De psoas, het bekken en drie kwaliteiten van spierkracht
Een van de gebieden waar ik in mijn BodyMind-werk veel aandacht aan besteed, is het gebied rond de onderrug, psoas, buik, bekken en bilspieren.
Wat mij daarin fascineert, is hoe sterk deze gebieden met elkaar samenwerken.
Je kunt het gebied bijna als een kruis bekijken. Aan de ene kant is er de verbinding tussen de psoas en de onderrug. Aan de andere kant werken de buik-, bekken- en bilspieren met elkaar samen.
Die verschillende spiergroepen hebben ieder hun eigen functie, maar werken voortdurend met elkaar samen om je lichaam te stabiliseren en te laten bewegen.
Wanneer die samenwerking in balans is, kan je lichaam kracht leveren én tegelijkertijd vrij bewegen.
Maar wat gebeurt er wanneer één deel voortdurend spanning vasthoudt?
Neem bijvoorbeeld de psoas. Dit is een diepe spier die de onderrug en het bekken met de benen verbindt en een belangrijke rol speelt bij houding en beweging van de heup.
Wanneer de psoas langere tijd gespannen blijft, kan dat invloed hebben op hoe je bekken en onderrug bewegen. Andere spieren kunnen vervolgens meer moeten overnemen of juist voortdurend aangespannen blijven om stabiliteit te creëren.
Je lichaam gaat compenseren.
En daar ontstaat voor mij een interessant punt.
Wanneer iemand bijvoorbeeld veel spanning rondom het bekken en de onderrug heeft, wordt er al snel gedacht:
“Mijn buik en billen moeten sterker.”
En dus gaan we trainen.
Meer buikspieren.
Meer bilspieren.
Meer kracht.
Maar soms is dat niet het enige wat je lichaam nodig heeft.
Misschien moet er eerst ergens ruimte ontstaan.
Dat is een belangrijk uitgangspunt binnen mijn BodyMind-werk.
Ik kijk bij spieren namelijk altijd naar drie kwaliteiten:
kracht – extensie – ontspanning.
Kracht
Een spier moet natuurlijk krachtig zijn.
Kracht is essentieel om je lichaam te ondersteunen, te stabiliseren en beweging mogelijk te maken. Daar wil ik niets aan afdoen.
Maar alleen kracht trainen vind ik te beperkt.
Extensie
Een spier moet ook kunnen verlengen.
Er moet ruimte zijn om vanuit spanning en verkorting weer lengte te kunnen maken. Een lichaam dat alleen maar aanspant, maar nauwelijks meer kan verlengen, verliest bewegingsvrijheid.
Extensie geeft ruimte.
Ontspanning
En dan is er een kwaliteit die in veel trainingen gemakkelijk wordt vergeten: ontspanning.
Een spier moet niet alleen kracht kunnen leveren, maar ook kunnen loslaten wanneer die kracht niet nodig is.
Dat betekent niet dat een spier slap moet worden.
Integendeel.
Juist een krachtige spier moet kunnen schakelen tussen spanning en ontspanning.
Aanspannen wanneer dat nodig is.
Verlengen wanneer daar ruimte voor is.
En ontspannen wanneer je niets hoeft vast te houden.
Daarom train ik binnen mijn BodyMind-werk nooit alleen op kracht.
Ik wil dat een spier krachtig wordt in combinatie met extensie en ontspanning.
Die drie kwaliteiten horen voor mij bij elkaar.
Het lichaam als geheel
Dat wordt vooral interessant wanneer je niet alleen naar één spier kijkt, maar naar het hele systeem.
Wanneer de psoas veel spanning vasthoudt, kan dat invloed hebben op de samenwerking rondom het bekken en de onderrug. Je ademhaling kan veranderen. Je buik kan gespannen aanvoelen. Je bewegingspatroon kan veranderen.
Ook de fascia, het bindweefsel dat verschillende structuren in het lichaam met elkaar verbindt, speelt hierin een rol. Spieren, fascia, houding, ademhaling en beweging staan niet los van elkaar.
Daarom kijk ik bij lichamelijke klachten niet alleen naar de plek waar iemand pijn voelt.
Ik kijk verder.
Hoe beweegt het bekken?
Hoe beweegt de onderrug?
Hoe ademt iemand?
Waar wordt spanning vastgehouden?
Welke spieren leveren voortdurend kracht?
Welke spieren krijgen nauwelijks ruimte om te ontspannen?
En kan het lichaam nog gemakkelijk schakelen tussen spanning en ontspanning?
Dat laatste vind ik essentieel.
Een lichaam hoeft niet voortdurend sterk te zijn. Het moet sterk genoeg zijn om te kunnen schakelen.
De verbinding met buik en spijsvertering
Het gebied rond de psoas en het bekken ligt bovendien dicht bij allerlei structuren in de buik. Wanneer je langere tijd spanning vasthoudt, kan dat ook invloed hebben op hoe je je buik ervaart en hoe vrij je ademhaling en beweging zijn.
Daarmee komen we bij een ander interessant aspect: de verbinding tussen stress, het autonome zenuwstelsel en de spijsvertering.
Wanneer je langere tijd alert of gespannen bent, kan dat invloed hebben op allerlei processen die normaal gesproken meer op de achtergrond plaatsvinden, waaronder de spijsvertering.
Dat is bijvoorbeeld interessant wanneer iemand niet alleen last heeft van rug- of bekkenklachten, maar tegelijkertijd merkt dat de buik gespannen aanvoelt of dat de stoelgang verandert.
Ook de nervus vagus speelt hierin een interessante rol. Deze belangrijke zenuwbaan maakt deel uit van het autonome zenuwstelsel en is onder andere betrokken bij de regulatie van verschillende lichaamsprocessen, waaronder de spijsvertering.
Dat betekent niet dat constipatie simpelweg wordt veroorzaakt door een gespannen psoas of dat je een buikklacht kunt oplossen door alleen de nervus vagus te “activeren”.
Het lichaam werkt niet zo eenvoudig.
Maar het laat wel zien waarom ik het interessant vind om verder te kijken dan één klacht of één spier.
Rug, bekken, buik, ademhaling, beweging, spanning, stress en het zenuwstelsel functioneren niet als losse onderdelen.
Ze beïnvloeden elkaar voortdurend.
Wat ik zelf heb ervaren
Ook dit is niet alleen theorie voor mij.
Ik heb zelf ervaren hoeveel verschil het kan maken wanneer ik niet alleen probeer een spier sterker te maken, maar ook onderzoek waar ik spanning vasthoud en of mijn lichaam nog werkelijk kan ontspannen.
Soms denk je dat je sterker moet worden.
Terwijl je lichaam eigenlijk vraagt om ruimte.
Soms probeer je een beweging groter te maken.
Terwijl je eerst moet voelen waar je jezelf tegenhoudt.
En soms merk je pas wanneer je vertraagt hoeveel spanning je eigenlijk voortdurend hebt vastgehouden.
Dat is voor mij precies waar BodyMind begint.
Niet bij de vraag:
“Welke oefening moet ik doen?”
Maar bij:
“Wat gebeurt er op dit moment in mijn lichaam?”
Waar is kracht nodig?
Waar is extensie nodig?
En waar mag je lichaam eindelijk even loslaten?
Want wanneer je die drie kwaliteiten samen ontwikkelt, verandert ook je relatie met je lichaam.
Je hoeft niet voortdurend te corrigeren, sterker te worden of jezelf te verbeteren.
Je leert steeds beter voelen wat er nodig is.
Kracht. Extensie. Ontspanning.
Drie kwaliteiten die samen kunnen zorgen voor een lichaam dat niet alleen sterk is, maar ook vrijer kan bewegen en beter kan schakelen.
En misschien is dat uiteindelijk wel een van de belangrijkste dingen die je lichaam je kan leren:
niet méér spanning vasthouden om sterker te worden, maar leren wanneer je kracht nodig hebt en wanneer je die weer kunt loslaten.
Meer lezen over rugpijn en emoties, TMS en BodyMind
Wil je verder onderzoeken hoe lichamelijke klachten, spanning en patronen met elkaar kunnen samenhangen?
📖 TMS
Lees meer over TMS en de manier waarop ik kijk naar pijn, spanning en de wisselwerking tussen lichaam en psyche.
📖 TMS coaching
Wil je onderzoeken wat er naast je lichamelijke klachten nog meer meespeelt? Lees hoe ik TMS en BodyMind-coaching combineer.
📖 Oude pijn en beschermingsmechanismen
Ontdek hoe patronen die ooit bescherming boden vandaag nog invloed kunnen hebben op hoe je leeft en reageert.
Wil je onderzoeken wat er bij jou meespeelt?
Misschien herken je jezelf in dit verhaal.
Je hebt rugpijn en vraagt je af waarom de klachten steeds terugkomen. Misschien heb je al veel geprobeerd en merk je dat je niet alleen naar je rug wilt kijken, maar ook naar wat er in jezelf gebeurt.
Tijdens individuele coaching onderzoeken we samen de wisselwerking tussen je lichaam, gedachten, emoties en patronen.
Niet om voor jou te bepalen wat je rugpijn betekent. Wel om samen te onderzoeken wat er gebeurt en waar je ruimte hebt om iets anders te kiezen.
